De helft van de Nederlandse agrarische omzet is wederuitvoer

Marianne Thieme over Economie op 25 februari 2017

Deze stelling is door 2 leden gecheckt en gemiddeld beoordeeld als Half waar

Marianne Thieme werd geïnterviewd door het Algemeen Dagblad. Een van de vragen die zij voorgelegd kreeg luidde:

Onze agrarische sector exporteert 85 miljard euro. Dat welvaartsverlies moeten we voor lief nemen?

Haar antwoord:

Op dit moment kost de landbouw ons geld. De helft van het EU-budget dat wij met zijn allen betalen gaat er naartoe. De helft van de Nederlandse melkveehouders houdt geen stuiver over. De helft van die 85 miljard komt door wederuitvoer, door koffie en ananassen die het land in en weer uitgaan. Het is onhoudbaar. Er is sprake van een enorme landbouwcrisis.

Klopt het dat de helft van de agrarische omzet van de Nederland bestaat uit goederen die geïmporteerd en weer geëxporteerd worden?

Deze stelling is geplaatst door Christian Jongeneel

Bron:

http://www.ad.nl/binnenland/we-weten-van-alles-de-prijs-maar-niet-de-waarde~a9c5a4c4/

Gecheckt door

Ik heb Marianne Thieme verzocht om haar stelling toe te lichten en ze stuurde me de reactie die onder mijn stellingcheck staat. Op basis van haar reactie en mijn check beoordeel ik de stelling als waar. (Full-disclosure: ik ben lid van de PvdD.) In het algemeen geldt dat meer dan helft van de Nederlandse export doorvoer of wederuitvoer is.

Gemeten in kilo's is het respectievelijk 34 en 20 procent, in euro's is het 39 en 27 procent. Voor land- en tuinbouwproducten geldt dat eveneens. Sterker nog, de Wageningen Universiteit (WUR) wil dat we erop sturen.

"We verdienen steeds meer aan de bewerking en doorvoer van geïmporteerde grondstoffen.(...) Producten die in Nederland minder toegevoegde waarde hebben, zoals varkensvlees en consumptieaardappelen, kunnen misschien op de langere termijn elders binnen de EU rendabeler worden geproduceerd, bij voorkeur onder Nederlandse regie en met Nederlands uitgangsmateriaal en kennis."

Ook Boerderij.nl beaamt de stelling van Marianne Thieme dat de helft van de agrarische export niet van Nederlandse origine is. "Van de totale exportwaarde is €60,7 miljard Nederlands product en is ruim €24 miljard doorvoer. Het aandeel van de wederuitvoer is iets groter dan in 2015. (...) Een relatief groot aandeel doorvoer zit in de exportwaarde van tabak en oliehoudende zaden en vruchten."

Bruto heeft Marianne Thieme misschien half gelijk of grotendeels gelijk, maar netto heeft ze groot gelijk. Ook dat wordt bevestig door de WUR. "Na de Tweede Wereldoorlog heeft Nederland - mede onder invloed van het GLB - de uitdagingen binnen de landbouw beantwoord met intensivering en schaalvergroting. Door de druk op het milieu, het beperkt beschikbare land en de verminderde maatschappelijke acceptatie zijn de grenzen van die intensiveringsstrategie in zicht gekomen."

Hieronder de stellingcheck zoals aangeleverd door Marianne Thieme zelf.

Het exportbelang van de Nederlandse landbouw

Ongeveer 70 procent van alles wat boeren en tuinders in Nederland produceren, is bestemd voor de export. Maar de mythe over het economische belang van de Nederlandse landbouwexport voor onze economie kan onmogelijk standhouden.
De landbouw exporteerde in 2015 voor 82,4 miljard euro.

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat die € 82,4 miljard maar voor een klein deel van de Nederlandse landbouw zelf komt. In die € 82,4 miljard, waarmee het ministerie van Economische Zaken en de Land- en Tuinbouw Organisatie proberen goede sier te maken, zitten nogal wat posten waaraan de Nederlandse boer of tuinder geen enkele bijdrage levert. Hout, kurk, drank, koffie, cacao, thee, sigaretten, snoep, specerijen, kruiden, tabak, ongespecificeerde bewerkingen en een grote post ‘diversen’ zijn samen goed bijna € 30 miljard. Dat bedrag komt niet van Nederlandse boeren of tuinders, laat staan van Nederlandse veehouders.

Kunnen we dan de ruim 52 miljard euro die overblijft na aftrek van deze exotische producten toeschrijven aan de Nederlandse landbouw? Nee, zeker niet. Ruim de helft daarvan is doorvoer. Dus buitenlandse (landbouw)producten komen binnen, doos eromheen, niet zelden door onderbetaalde Poolse arbeids-immigranten, en gaan weer verder op transport. Daar komt geen Nederlandse boer of tuinder aan te pas.
Uit de cijfers van het Landbouw Economische Instituut (LEI) en het CBS blijkt dat in 2015 aan Nederlands vlees, zuivel, bloemen, aardappelen, groenten en fruit voor € 18,8 miljard werd geëxporteerd. Dat is nog geen kwart van de vermeende exportwaarde van € 82,4 miljard. En daarvan is minder dan de helft, slechts € 8,5 miljard, toe te rekenen aan Nederlandse veehouders.

Maar ook die € 8,5 miljard komt niet geheel van eigen bodem.

De varkens en kippen worden voor het grootste deel opgefokt met geïmporteerd veevoer. En ook in de gangbare melkveehouderij wordt op grote schaal gebruik gemaakt van geïmporteerde (niet zelden genetisch gemanipuleerde) soja en ander krachtvoer uit verre bestemmingen, waarvoor tropisch regenwoud gekapt wordt.
Zo blijft er van de Nederlandse export van dierlijke eiwitten weinig Nederlands product over.

Daartegenover staan wel enorme lasten voor het milieu, volksgezondheid en de dieren. Alleen al de milieuschade van de veehouderij werd in 2005 door onderzoeksbureau CE Delft becijferd op tenminste € 2 miljard. (pdf) In 2010 berekende het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam dat de externe kosten van alleen de varkenssector al zelfs 1,5 miljard euro bedroegen. De schade aan de volksgezondheid door resistente bacteriën, schade van niet vergoede waardedaling van woningen door de bouw van megastallen. De ruim € 1 miljard die de belastingbetaler jaarlijks via Brussel aan de boeren doneert in de vorm van Europese landbouwsubsidies, komen daar nog bovenop.

Deze factcheck is geplaatst op 1 maart 2017

Aanpassingen:

01-03-2017 - Ik heb gereageerd op de kritiek van Wilco Bos.
03-03-2017 -

Reacties op deze controle

Wilco Bos schreef op 1 maart 2017 om 18:42:

Beste Petra, Heb je wellicht ook bronvermelding bij de uitspraken van Marianne Thieme? De bronnen die je aangeeft in het stuk geven namelijk geen bevestiging van de stelling. Ik neem de stelling graag voor waar aan, maar dan wel graag op bronnen anders dan de uitspraak van de politicus in kwestie.
1. Wilco Bos schreef op 1 maart 2017 om 18:53:
  
  En nog even als extra disclaimer: dit platform is juist bedoeld om de uitspraken van politici te checken op basis van onafhankelijke bronnen. Niet aan de hand van meer uitspraken van dezelfde politicus.
2. Petra Kramer schreef op 1 maart 2017 om 20:14:
  
  Beste Wilco, Laten we wel wezen, we zijn op dit platform geen van beiden onafhankelijk, jij bent lid van de PvdA, ik van de PvdD. Voor zover ik de profielen van de andere scribenten heb bekeken, zijn die ook aanmerkelijk vaker verbonden aan een partij dan de gemiddelde Nederlander dat is. Immers slechts 2.2% van de bevolking neemt daadwerkelijk de moeite om lid te worden van eender welke partij. De linkjes in bovenstaande stellingcheck leverde Marianne aan als voetnoten. Op jouw verzoek zal ik het uitbreiden met mijn eigen check.
3. Wilco Bos schreef op 1 maart 2017 om 20:24:
  
  Klopt ;) en we geven dat gelukkig beide ook openlijk aan. Daarom doe ik sommige checks ook bewust niet. En ik hecht aan brongebruik, om een conclusie te kunnen onderbouwen. Daarna is het aan de redactie om een oordeel toe te laten of niet. Ik heb de linkjes gevolgd. De bovenste (agrimatie) is eigenlijk de meest relevante, maar geeft geen heldere cijfers ter onderbouwing van de stelling. De rest van de links is onderdeel van een politiek verhaal over de lasten voor oa het milieu. Dit zijn allemaal valide stukken, maar geen van alle geeft onderbouwing voor de conclusie. Ik ben erg benieuwd naar de verdere check! Kijk ook even naar mijn CBS linkjes. Deze zijn in mijn ogen niet zaligmakend, want er kunnen ook andere factoren meespelen, maar het is in ieder geval een vrij objectief begin (en ook daar zit al een flink aandeel doorvoer/werderuitvoer).
4. Petra Kramer schreef op 1 maart 2017 om 20:47:
  
  Ik heb mijn reactie op je commentaar inmiddels in de stellingcheck verwerkt. Het doorberekenen en dus aftrekken van zowel de sociale- als ook de ecologische schade is de kern van de systeemkritiek die de PvdD heeft. Externaliteiten noemen eoemen economen dat, alsof het zich op Mars afspeelt en bijvoorbeeld het gebruik van landbouwgif of het uitbreken van zoönosen totaal niet mogen meewegen in de berekening van het resultaat. Daarom laat de PvdD het programma ook niet doorrekenen. Het CPB geeft zelf toe dat hun rekenmethoden daar niet op berekend zijn. „Ons instrumentarium is niet uitgerust voor de revolutie”. https://nrc.nl/nieuws/2017/02/17/wat-nou-neoliberale-doorrekening-6741168-a1546608
Wilco Bos schreef op 1 maart 2017 om 20:52:

Bedankt voor het toevoegen. Toch nog wat commentaar ;) Je links (oa boerderij.nl) maken gebruik van CBS cijfers en hebben logischerwijs dezelfde uitkomst als dat ik schets. Je schrijft dan de volgende conclusie: "Bruto heeft Marianne Thieme misschien half gelijk of grotendeels gelijk, maar netto heeft ze groot gelijk. Ook dat wordt bevestig door de WUR. "Na de Tweede Wereldoorlog heeft Nederland - mede onder invloed van het GLB - de uitdagingen binnen de landbouw beantwoord met intensivering en schaalvergroting. Door de druk op het milieu, het beperkt beschikbare land en de verminderde maatschappelijke acceptatie zijn de grenzen van die intensiveringsstrategie in zicht gekomen."" Dit lijkt me eerlijk gezegd een politiek statement. Je zegt in feite dat ze eigenlijk maar ten dele gelijk heeft, maar dat je vindt dat ze volledig gelijk heeft.
1. Petra Kramer schreef op 1 maart 2017 om 21:13:
  
  Ja, dat is een politiek statement. Nee, het betekent niet dat ik jouw stellingcheck met als uitkomst onwaar onderschrijf. Het betekent dat ik het simpelweg niet eens ben met de berekeningsmethode. Je kunt niet de nettowinst van een bedrijf berekenen zonder de personeelskosten af te trekken. Zo ook, vind ik, vindt de PvdD, kun je niet het nettoresultaat van de in- en export berekenen. We zitten met een dusdanig mestoverschot dat onze uitzonderingspositie, de derogatie, gevaar loopt. Dat doet het al jaren. Martijn van Dam heeft daarom de sterfsubsidie bedacht. Boeren kunnen 1200€ per te slachten koe beuren, ook al zijn die koeien acht maanden zwanger. Dat kan rekenen op instemming van de ChristenUnie en de SGP. Hoewel beide partijen claimen tegen abortus te zijn, knijpen ze een oogje toe wanneer bijna voldragen kalveren stikken in de baarmoeder. De Partij voor de Dieren is de enige partij die geen procentje meer of minder wil, we willen systeemverandering. We willen dat externaliteiten geïnternaliseerd worden. In het huidige systeem leiden de doden en de zieken als gevolg van bijvoorbeeld de Q-koorts tot economische groei. Auto-ongelukken? Goed voor het BNP! Ik geef toe dat het allemaal uitermate politiek is en bepaald niet objectief, maar als je onbevangen naar het totaalplaatje kijkt, dan kun je volgens mij niet anders dan concluderen dat de hele shitzooi drijft op het veroorzaken van zoveel mogelijk leed, zoveel mogelijk uitbuiting en zoveel mogelijk vervuiling zonder enige verantwoordelijkheid te nemen voor de neveneffecten. Kijk naar de banken, ze kunnen zomaar weer vallen. Dan moeten we ze weer redden. De PvdD wil de oorzaken aanpakken, niet de symptomen. Om met professor Richard Wolff te spreken: "Capitalism is a system that refuses to be fixed." https://vimeo.com/60234702
Wilco Bos schreef op 1 maart 2017 om 21:16:

Met andere woorden: We kunnen een stelling van Marianne Thieme niet checken, omdat de PvdD zich niet conformeert aan de berekeningswijze. Het probleem daarvan is dat er simpelweg geen objectieve check meer te doen is. Ik snap overigens je redeneerwijze, maar het maakt het checken van stellingen wel heel lastig. Lijkt me voer voor de redactie om hier een finaal ordeel over te vellen ;)
1. Petra Kramer schreef op 1 maart 2017 om 21:47:
  
  Het is lastig binnen de gestaalde kaders, dat geef ik grif toe. Ik en mijn partij betwisten de hele rekenmethode. Het stutten van huizen levert ons momenteel economische groei op. Dat houdt bouwvakkers aan het het werk. Vandaag was er echter een baanbrekend vonnis, de NAM moet de psychologische schade van Groningers die voor hun leven vrezen omdat hun huis zomaar zou kunnen instorten moeten vergoeden. Minister Kamp heeft in één van de 125 energiedebatten van de afgelopen Kabinetsperiode gezegd dat de overheid garant staat, mocht de NAM kopje onder gaan door de schadevergoedingen. Ik vind dat te absurd voor woorden. De NAM vindt het nevenschade waarvoor ze liever niet verantwoordelijk zijn. Nou wil het toeval dat het hele fenomeen vakbonden zo ongeveer voortgekomen zijn uit de strijd tegen Exxon. Exxon participeert in de NAM, zoals je ongetwijfeld weet. Zeggen dat het verantwoordelijk houden van multinationals objectieve stellingchecks bemoeilijkt zie ik als capitulatie. Het is niet subjectief om kosten die multinationals veroorzaken toe te rekenen aan diezelfde multinationals. Het is wel een hele systeemverandering. Net zoals de vakbeweging honderd jaar gelden een systeemverandering veroorzaakt hebben. De Exxons van deze wereld hebben daar ook honder jaar lang stukje bij beetje de beitel ingezet, zonder dat de massa het doorhad. Dat moet veranderen. En volgens mij maakt dat stellingchecks alleen maar makkelijker.

Wilco Bos

Onwaar Bekijk check

Zelf deze stelling checken